Zwart Huis Brussel is verheugd de opening van een nieuwe tentoonstelling van Jan De Vliegher aan te kondigen. De Belgische schilder presenteert Plush, een nieuwe serie kleurrijke, heldere schilderijen waarin voor het eerst neonkleuren worden gebruikt.

Jan De Vliegher: "Voor mij is het belangrijkste onderdeel van schilderen een natuurlijk aspect. Iets dat het gevolg is van toeval, alsof het schilderij zichzelf op een bepaald moment, willekeurig, heeft geschilderd. Als schilder schilder ik het schilderij vaak “tussen de regels door”, volgens strikte ideeën. Maar ik weet dat buiten de lijnen het “interessante echte leven” begint.

In de Plush-schilderijen heb ik het schilderproces iets verder doorgedreven door meer verrassingselementen toe te laten. Elke dag na het schilderen maak ik mijn penselen schoon in grote emmers water. Deze keer deed ik iets anders. Ik drukte de verf van mijn penselen op gloednieuwe witte doeken, in grote kleurvlekken, zo willekeurig mogelijk. De volgende ochtend kwam ik naar het atelier om een aantal totaal eenvoudige ‘abstracte’ schilderijen aan te treffen. Het idee was om het toevallige leven van deze “onderschilderingen” te behouden. Pluchen speelgoed is perfect om de snelheid erin te houden. Ze zijn vet en kleurrijk en ik kan spelen met de open ruimtes ertussen, in wisselwerking met de achtergrond.

Ik ben al heel lang een grote fan van de Italiaanse schilderingen van Trecento. Dit zijn houten schilderijen uit de 13e en 14e eeuw met gouden achtergronden, heiligen en figuren, allemaal geschilderd in levendige kleuren. De panelen zijn geschilderd met temperaverf, een voorloper van onze moderne ‘niet vergelende’ acrylverf op waterbasis, vandaar de verrassende frisheid van deze Trecento schilderijen. Hun symbolische betekenis is door de meesten vergeten, maar de pure schoonheid van de kleuren is gebleven. De kleurrijkste van de Trecento kunstenaars is ongetwijfeld Lorenzo Monaco, een schilder die niet bang is om complementaire kleuren naast elkaar te zetten om het spel te stimuleren. Dit pluchen speelgoed draagt dezelfde vreugde uit als de schilderijen van Lorenzo Monaco, maar het speelgoed voegt ook een vleugje kinderlijk geluk toe zonder complicaties. Heel verfrissend.


Een ander belangrijk nieuw element in deze pluche serie is het gebruik van neon of fluorescerende kleuren. Ik wilde al een tijdje iets met neonkleuren doen, maar ik vond nooit echt de gelegenheid om ze te gebruiken. Ik ben een beetje langzaam aan de nieuwe serie begonnen, op zoek naar de juiste sfeer. Het eerste schilderij in de nieuwe Plush-serie is geschilderd in ‘klassieke’ kleuren, zonder neonkleuren te gebruiken. Het tweede schilderij werd ook geschilderd in klassieke ‘non-neon’ kleuren. Deze keer was het duidelijk dat er iets ontbrak. Het zou beter zijn geweest met meer pit, meer energie. Ik heb dat schilderij vernietigd en opnieuw geschilderd. Pas vanaf het derde schilderij begon ik neonkleuren te gebruiken. Alles was meteen opgezet en ik ben neonkleuren blijven gebruiken. Het is heel lastig om deze neonkleuren te gebruiken. Je krijgt gemakkelijk het gevoel van ‘pleasure overload’, maar ik heb de juiste balans gevonden tussen te veel en te weinig.

Ik was verrast om te zien hoe natuurlijk deze neonkleuren waren in mijn nieuwe schilderijen, zonder kunstmatige sensaties. In de schilderkunst gebruiken we een reeks tinten van wit tot zwart, een reeks die door de eeuwen heen niet veel is veranderd. Dit betekent dat als je licht wilde schilderen, je je kleurenpalet zorgvuldig moest opbouwen van donkere naar lichte kleuren, waarbij zink- of titaanwit het witste wit was en als laatste kleur moest worden gebruikt. Als je nu een beetje fluorescerende kleur aan het wit toevoegt, kun je de helderheid van het wit vergroten. Het wit lijkt te glanzen, waardoor we reflecterend licht nauwkeuriger kunnen nabootsen. Bovendien kunnen we met de introductie van fluorescerende pigmenten de colorimetrische ruimte van het visuele schilderspectrum aanzienlijk vergroten op een manier die geen enkel medium vandaag de dag kan reproduceren. Om de impact van fluorescerende kleuren echt te voelen, moeten we de schilderijen met onze eigen ogen zien. Geen enkele fotografische afbeelding of weergavetechnologie kan dit gevoel overbrengen."